Không ai dự đoán được chi tiết, nhưng có những xu hướng đã đủ rõ để người đang chọn nghề hoặc đang định hướng chuyên khoa cân nhắc.
Già hoá dân số
- Tỷ lệ người cao tuổi tăng nhanh
- Nhiều bệnh cùng lúc trên một người
- Nhu cầu chăm sóc dài hạn tăng
- Mô hình bệnh tật khác với vài chục năm trước
- Là xu hướng chắc chắn nhất trong các xu hướng
Đây là xu hướng có độ chắc chắn cao nhất vì nó đã nằm trong cơ cấu dân số hiện tại, không phải dự đoán.
Gánh nặng bệnh không lây nhiễm
- Tim mạch, đái tháo đường, ung thư, hô hấp mạn tính
- Cần theo dõi lâu dài hơn là can thiệp một lần
- Đòi hỏi mô hình chăm sóc liên tục
- Cần phối hợp giữa các tuyến
- Khác với mô hình xây cho bệnh cấp tính
Hệ thống y tế phần lớn được thiết kế cho bệnh cấp tính, và việc chuyển sang mô hình theo dõi liên tục là thay đổi lớn.
Thay đổi về nơi chăm sóc
- Nhiều việc chuyển từ bệnh viện về cơ sở và về nhà
- Theo dõi từ xa mở rộng khả năng này
- Bệnh viện tập trung vào ca cần kỹ thuật cao
- Vai trò của y tế cơ sở tăng lên
- Cần phối hợp tốt hơn giữa các tuyến
Xu hướng này có ở nhiều nước và nó làm thay đổi cả cách đào tạo lẫn cách phân bổ nhân lực.
Công nghệ trong công việc hằng ngày
- Dữ liệu và hồ sơ điện tử là mặc định
- Công cụ hỗ trợ quyết định phổ biến hơn
- Hội chẩn và tư vấn từ xa thành thường quy
- Thiết bị theo dõi tại nhà nhiều hơn
- Kỹ năng số trở thành yêu cầu cơ bản
Điều thay đổi không phải là có công nghệ hay không mà là mức độ nó thấm vào từng thao tác hằng ngày.
Tác động lên nội dung công việc
- Một số việc lặp lại sẽ được tự động hoá
- Phần diễn giải và quyết định vẫn thuộc về con người
- Phần giao tiếp với người bệnh càng quan trọng
- Cần biết đánh giá kết quả công cụ đưa ra
- Nội dung công việc đổi chứ không mất đi
Khi máy làm tốt phần kỹ thuật lặp lại, giá trị của con người dồn về phần phán đoán và phần quan hệ với người bệnh.
Y học cá thể hoá
- Điều trị dựa trên đặc điểm riêng của từng người
- Xét nghiệm gen và dấu ấn sinh học
- Nhiều hứa hẹn nhưng cũng nhiều giới hạn
- Đặt ra vấn đề về chi phí và khả năng tiếp cận
- Cần được đánh giá bằng bằng chứng chứ không bằng kỳ vọng
Điểm thứ tư đáng chú ý: công nghệ càng cá thể hoá thì câu hỏi về công bằng trong tiếp cận càng lớn.
Thay đổi về kỳ vọng của người bệnh
- Tiếp cận thông tin nhiều hơn trước
- Muốn tham gia vào quyết định
- Kỳ vọng được giải thích rõ
- So sánh giữa các nơi cung cấp dịch vụ
- Quan hệ điều trị bình đẳng hơn
Mô hình người bệnh thụ động nghe theo đang dần nhường chỗ cho mô hình cùng ra quyết định, và điều đó đòi hỏi kỹ năng khác.
Thay đổi trong chính ngành
- Quan tâm nhiều hơn tới sức khoẻ người làm nghề
- Kỳ vọng về cân bằng công việc và cuộc sống thay đổi
- Văn hoá chịu đựng đang được xem xét lại
- Chú ý hơn tới an toàn người bệnh một cách hệ thống
- Đào tạo chú trọng hơn tới kỹ năng mềm
Thế hệ mới vào nghề có kỳ vọng khác về điều kiện làm việc, và điều đó đang tạo áp lực thay đổi lên các cơ sở.
Những gì ít có khả năng thay đổi
- Nhu cầu về sự có mặt của con người khi người bệnh yếu
- Tính không chắc chắn trong quyết định lâm sàng
- Trách nhiệm đạo đức của nghề
- Giá trị của việc lắng nghe
- Sự cần thiết của học tập liên tục
Những thứ này không thay đổi vì chúng thuộc về bản chất của quan hệ giữa người bệnh và người chữa bệnh.
Chuẩn bị cho người đang học
- Xây nền tảng chuyên môn vững
- Hình thành thói quen tự học suốt đời
- Rèn kỹ năng giao tiếp một cách có ý thức
- Làm quen với dữ liệu và công cụ số
- Hiểu hệ thống y tế mình sẽ làm việc trong đó
- Giữ sự tò mò với những gì mới
Khả năng tự học là thứ quan trọng nhất vì phần lớn kiến thức dùng trong hai mươi năm tới chưa tồn tại lúc này.
Về việc chọn chuyên khoa theo dự đoán
- Dự đoán có thể sai
- Sự phù hợp với tính cách quan trọng hơn
- Mức độ hứng thú thật quyết định độ bền
- Khả năng chịu được mặt khó của chuyên khoa
- Năng lực chuyên môn tốt thì ở đâu cũng cần
Điểm cuối là chỗ dựa đáng tin nhất: người làm tốt việc của mình ít khi phải lo về nhu cầu.
Cách nhìn cân bằng
- Nghề y đã tồn tại qua rất nhiều thay đổi lớn
- Công cụ đổi nhưng bản chất công việc còn đó
- Thích nghi là một phần của nghề này từ xưa
- Lo lắng về tương lai không nên làm mất hiện tại
- Làm tốt việc hôm nay là chuẩn bị tốt nhất cho ngày mai
Người làm nghề y của mỗi thế hệ đều nghĩ thời của mình là thời thay đổi lớn nhất, và họ đều đã thích nghi được.
Câu hỏi thường gặp
Chuyên khoa nào sẽ có nhu cầu tăng?
Các lĩnh vực liên quan tới người cao tuổi, bệnh mạn tính, phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn nhiều khả năng tăng theo xu hướng dân số. Nhưng không nên chọn nghề chỉ dựa trên dự đoán.
Công nghệ có làm nghề y bớt cần người không?
Xu hướng hiện nay là công nghệ thay đổi nội dung công việc chứ không làm giảm nhu cầu. Phần cần con người trực tiếp vẫn còn rất lớn.
Người đang học nên chuẩn bị gì?
Nền tảng chuyên môn vững, thói quen tự học suốt đời, kỹ năng giao tiếp và khả năng làm việc với dữ liệu và công cụ số.
Có nên chọn chuyên khoa dựa trên dự đoán tương lai không?
Không nên chỉ dựa vào đó. Sự phù hợp với tính cách, mức độ hứng thú thật và khả năng chịu được mặt khó của chuyên khoa vẫn là yếu tố quan trọng hơn.