Các ngành trong khối sức khoẻ khác nhau ra sao

Khi người ta nói con tôi học ngành y, câu đó có thể chỉ tới rất nhiều nghề khác nhau. Bên trong khối ngành sức khoẻ là những công việc có thời gian đào tạo, tính chất hằng ngày và con đường phát triển khác nhau đáng kể.

Y khoa

• Đào tạo bác sĩ đa khoa
• Thời gian đào tạo dài nhất trong khối
• Sau đó thường đi tiếp vào một chuyên khoa
• Công việc trung tâm là chẩn đoán và chỉ định điều trị
• Chịu trách nhiệm cao nhất về quyết định chuyên môn

Đây là ngành được nghĩ tới đầu tiên khi nói về ngành y, nhưng nó chỉ là một trong nhiều ngành của khối.

Răng hàm mặt

• Đào tạo riêng, không phải chuyên khoa sau y đa khoa
• Kết hợp kiến thức y học với kỹ năng thủ thuật
• Yêu cầu cao về khéo tay và về thị lực gần
• Có khả năng hành nghề tư nhân sớm hơn một số ngành khác
• Công việc có tính lặp lại về thao tác

Yếu tố khéo tay ở ngành này quan trọng hơn hẳn nhiều ngành khác trong khối, và đó là điều nên tự đánh giá trước.

Y học cổ truyền

• Kết hợp y học hiện đại với y học cổ truyền
• Học cả hai hệ thống lý luận
• Phạm vi hành nghề có quy định riêng
• Làm việc ở bệnh viện y học cổ truyền hoặc khoa tương ứng
• Cũng có hướng phát triển sản phẩm từ dược liệu

Người theo ngành này cần thoải mái với việc làm việc trong hai hệ thống lý luận khác nhau cùng lúc.

Y học dự phòng

• Tập trung vào phòng bệnh ở quy mô cộng đồng
• Giám sát dịch bệnh và điều tra ổ dịch
• Tiêm chủng và các chương trình y tế
• Kiểm soát yếu tố nguy cơ môi trường và nghề nghiệp
• Ít làm việc trực tiếp với từng người bệnh
• Tác động ở quy mô lớn hơn nhưng ít thấy được ngay

Điểm cuối là đặc điểm của ngành này: thành công là những dịch bệnh không xảy ra, và những thứ không xảy ra thì khó nhìn thấy.

Dược học

• Đào tạo về thuốc, từ nghiên cứu tới sử dụng
• Làm ở sản xuất, kiểm nghiệm, đăng ký thuốc
• Dược lâm sàng trong bệnh viện
• Nhà thuốc cộng đồng
• Quản lý nhà nước và nghiên cứu
• Phổ nghề nghiệp rộng hơn nhiều người nghĩ

Hình dung dược sĩ chỉ đứng quầy bán thuốc bỏ sót phần lớn các hướng nghề nghiệp của ngành này.

Điều dưỡng

• Tập trung vào chăm sóc người bệnh
• Theo dõi tình trạng và thực hiện y lệnh
• Là người ở cạnh người bệnh nhiều nhất
• Thường phát hiện thay đổi đầu tiên
• Có các bậc đào tạo và hướng chuyên sâu khác nhau
• Cường độ công việc cao và trực nhiều

Điều dưỡng là người phát hiện sớm nhất khi tình trạng người bệnh xấu đi, vì họ ở cạnh người bệnh liên tục chứ không chỉ khi đi buồng.

Hộ sinh

• Chăm sóc thai phụ, sản phụ và trẻ sơ sinh
• Theo dõi chuyển dạ
• Tư vấn về sức khoẻ sinh sản
• Làm việc nhiều ngoài giờ do tính chất công việc
• Có vai trò quan trọng ở tuyến cơ sở

Đây là ngành mà công việc gắn với những thời điểm không thể lên lịch trước, nên nhịp sinh hoạt rất khác thường.

Các ngành kỹ thuật y học

• Kỹ thuật xét nghiệm
• Kỹ thuật hình ảnh y học
• Phục hồi chức năng và vật lý trị liệu
• Gây mê hồi sức ở bậc kỹ thuật viên
• Làm việc với thiết bị và quy trình kỹ thuật
• Là phần không thể thiếu trong chẩn đoán và điều trị

Nhóm ngành này ít được nhắc tới khi tư vấn tuyển sinh nhưng nhu cầu thực tế lớn và tính chất công việc phù hợp với nhiều người.

Y tế công cộng

• Nghiên cứu và quản lý ở quy mô hệ thống
• Dịch tễ học, thống kê y tế
• Chính sách và quản lý y tế
• Kinh tế y tế
• Làm ở cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu

Ngành này phù hợp với người quan tâm tới bức tranh lớn hơn là tới việc điều trị từng người bệnh.

Cách so sánh để chọn

• Thời gian đào tạo tới lúc đi làm
• Công việc hằng ngày thực tế trông thế nào
• Mức độ tiếp xúc trực tiếp với người bệnh
• Nhịp sinh hoạt và mức độ trực
• Con đường phát triển sau đó
• Yêu cầu về kỹ năng cụ thể như khéo tay hay giao tiếp

Sáu tiêu chí này cụ thể hơn nhiều so với việc so sánh danh tiếng của các ngành, và chúng dự báo tốt hơn việc bạn có hợp với công việc đó hay không.

Phối hợp giữa các ngành

• Không ngành nào làm việc một mình
• Chăm sóc người bệnh là công việc của cả nhóm
• Mỗi vai trò có phần đóng góp riêng
• Sự tôn trọng giữa các vai trò ảnh hưởng tới chất lượng chăm sóc
• Cũng ảnh hưởng tới môi trường làm việc

Một ca bệnh được xử lý tốt là kết quả của bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên, dược sĩ và nhiều người khác cùng làm đúng phần của mình. Cách nhìn coi một vai trò là chính và các vai trò khác là phụ vừa không đúng thực tế vừa làm hỏng môi trường làm việc.

Câu hỏi thường gặp