Cụm từ cân bằng công việc và cuộc sống nghe có vẻ đơn giản nhưng với nghề có lịch trực, giờ về khó đoán và công việc kéo theo về nhà thì nó cần được nghĩ lại một cách thực tế hơn.
Vì sao khó hơn ở ngành y
- Lịch trực không theo nhịp xã hội
- Giờ về thực tế thường khác giờ quy định
- Công việc cần đọc và cập nhật ngoài giờ
- Không dừng được giữa chừng khi có ca cấp cứu
- Gánh nặng cảm xúc theo về nhà
Điểm cuối là thứ khó nhất: có thể rời khỏi bệnh viện nhưng không phải lúc nào cũng rời khỏi ca bệnh trong đầu.
Giai đoạn khó nhất
- Những năm đầu vừa làm vừa học tiếp
- Trùng với giai đoạn lập gia đình ở nhiều người
- Trùng với giai đoạn con nhỏ
- Cũng là giai đoạn phải trực nhiều nhất
- Biết trước giúp lên kế hoạch và bớt tự trách
Sự chồng lấn của các giai đoạn nặng nhất trong đời là đặc điểm cấu trúc của nghề chứ không phải do sắp xếp kém.
Đặt lại kỳ vọng cho thực tế
- Cân bằng hoàn hảo là khái niệm không thực tế
- Mỗi giai đoạn có ưu tiên khác nhau
- Có lúc công việc phải chiếm phần lớn
- Quan trọng là biết mình đang chọn gì
- Và đặt hạn cho giai đoạn đó
Chấp nhận có lúc mất cân bằng nhưng biết rõ nó kéo dài bao lâu thì dễ chịu hơn nhiều so với để nó trôi vô hạn.
Bảo vệ những mốc cố định
- Chọn ít mốc nhưng giữ cho bằng được
- Có thể là bữa tối cuối tuần
- Có thể là đưa con đi học vào ngày nhất định
- Tính dự đoán được quan trọng hơn tổng thời gian
- Người thân cần biết khi nào thì có mình
Một buổi cố định mỗi tuần có giá trị với người thân hơn nhiều so với thời gian nhiều mà không bao giờ biết trước.
Cho người thân biết lịch
- Chia sẻ lịch trực để cả nhà sắp xếp
- Báo trước khi có thay đổi
- Giải thích tính chất công việc để họ hiểu
- Không để họ phải đoán
- Giảm được rất nhiều mâu thuẫn không cần thiết
Phần lớn trách móc trong gia đình đến từ việc không biết trước chứ không từ bản thân việc vắng mặt.
Ranh giới về thời gian
- Xác định giờ nào là hoàn toàn ngoài công việc
- Không trả lời việc không khẩn cấp ngoài giờ
- Phân biệt việc thật sự khẩn với việc có thể chờ
- Cho đồng nghiệp biết cách liên lạc khi thật sự cần
- Ranh giới cần được nói ra chứ không tự hiểu
Không đặt ranh giới thì việc sẽ tự lấp đầy mọi khoảng trống, vì trong nghề này luôn còn việc để làm.
Ranh giới về không gian
- Có một khu vực trong nhà không mang việc vào
- Thay quần áo và tắm khi về như một nghi thức chuyển đổi
- Không mang hồ sơ vào phòng ngủ
- Nghi thức nhỏ giúp não chuyển trạng thái
- Đơn giản nhưng có tác dụng thật
Nghi thức chuyển đổi khi về nhà là kỹ thuật đơn giản mà nhiều người làm ca kíp thấy hiệu quả rõ.
Giữ một hoạt động ngoài công việc
- Thể thao, âm nhạc, làm vườn, bất cứ thứ gì
- Quan trọng là nó hoàn toàn không liên quan tới nghề
- Cho não một loại hoạt động khác
- Cho mình một nhận dạng ngoài nghề nghiệp
- Là thứ đầu tiên bị bỏ nhưng lại cần nhất
Điểm cuối đáng chú ý: khi bận nhất là lúc dễ bỏ sở thích nhất, mà cũng là lúc cần nó nhất.
Giữ quan hệ ngoài ngành
- Bạn bè không làm nghề y
- Nhắc rằng cuộc sống rộng hơn bệnh viện
- Cho góc nhìn khác về vấn đề của mình
- Khó duy trì vì lịch lệch nhau
- Nhưng đáng công sức để giữ
Khi toàn bộ vòng quan hệ đều trong ngành thì mọi cuộc trò chuyện đều quay về công việc, và không còn khoảng nghỉ thật sự.
Về cảm giác có lỗi
- Thấy có lỗi với gia đình khi ở bệnh viện
- Thấy có lỗi với công việc khi ở nhà
- Cảm giác này rất phổ biến trong ngành
- Nó tiêu hao năng lượng mà không giúp gì
- Khi đang ở đâu thì có mặt trọn vẹn ở đó
Sự có mặt trọn vẹn trong khoảng thời gian ngắn có giá trị hơn sự có mặt nửa vời trong thời gian dài.
Khi cần điều chỉnh lớn
- Khi sức khoẻ bắt đầu bị ảnh hưởng
- Khi quan hệ gia đình xấu đi rõ rệt
- Khi không còn thấy ý nghĩa trong công việc
- Có thể là đổi lịch, đổi vị trí hoặc đổi nơi làm
- Điều chỉnh sớm dễ hơn sửa chữa muộn
Nhiều người chờ tới lúc không chịu được nữa mới thay đổi, trong khi điều chỉnh nhỏ từ sớm có thể đã đủ.
Cách nghĩ dài hạn
- Sự nghiệp trong nghề y kéo dài mấy chục năm
- Không phải cuộc chạy nước rút
- Đốt hết sức trong mười năm đầu không phải chiến lược tốt
- Bền vững quan trọng hơn cường độ ngắn hạn
- Giữ được sức khoẻ và quan hệ là một phần của nghề
Người làm được lâu và làm tốt trong nghề này thường không phải người làm nhiều nhất, mà là người tìm được nhịp duy trì được.
Câu hỏi thường gặp
Có thật sự cân bằng được không?
Cân bằng hoàn hảo là khái niệm không thực tế với nghề này. Mục tiêu thực tế hơn là giữ được những gì quan trọng nhất và chấp nhận phải đánh đổi ở chỗ khác.
Làm sao giữ được quan hệ gia đình khi lịch thất thường?
Bằng cách bảo vệ một số mốc cố định dù ít, và bằng việc cho người thân biết trước lịch. Tính dự đoán được quan trọng với người thân hơn là tổng số thời gian.
Có nên hoàn toàn tách công việc khỏi nhà không?
Tách hoàn toàn khó vì nghề này có những việc cần suy nghĩ tiếp. Nhưng nên có ranh giới rõ về thời gian và về không gian để phần đời sống riêng không bị xâm lấn dần.
Giai đoạn nào khó nhất?
Thường là những năm đầu khi vừa làm vừa học tiếp, trùng với giai đoạn lập gia đình và con nhỏ. Biết trước điều này giúp lên kế hoạch và bớt tự trách.