Quyết định con đường sau khi tốt nghiệp

Thời điểm ngay sau khi tốt nghiệp là lúc phải đưa ra vài quyết định định hình cả sự nghiệp, trong khi người quyết định lại có rất ít thông tin thực tế về các lựa chọn. Đây là nghịch lý của giai đoạn này.

Những quyết định phải đưa ra

• Học tiếp ngay hay đi làm trước
• Chọn chuyên khoa nào nếu học tiếp
• Làm ở tuyến nào
• Khu vực công lập hay tư nhân
• Ở lại thành phố lớn hay về địa phương
• Các quyết định này ảnh hưởng lẫn nhau

Điểm cuối làm cho việc quyết định phức tạp hơn: chọn chuyên khoa ảnh hưởng tới nơi có thể làm, và chọn nơi làm lại ảnh hưởng tới cơ hội học tiếp.

Học tiếp ngay

• Tận dụng được nhịp học và kiến thức còn mới
• Ít ràng buộc về gia đình và tài chính hơn
• Một số chương trình chỉ nhận trong khoảng thời gian nhất định
• Nhưng chưa rõ mình thực sự muốn gì
• Dễ chọn theo áp lực xung quanh

Việc một số cơ hội chỉ mở trong khoảng thời gian ngắn sau tốt nghiệp tạo áp lực phải quyết nhanh, và đó là điều cần ý thức.

Đi làm trước rồi học tiếp

• Hiểu rõ hơn về công việc thực tế
• Biết mình hợp với gì và không hợp với gì
• Có thu nhập và bớt áp lực tài chính
• Nhưng khó quay lại nhịp học
• Có thể có thêm ràng buộc gia đình
• Một số cơ hội đã đóng lại

Người đi làm vài năm rồi học tiếp thường chọn đúng hướng hơn nhưng phải trả giá bằng sự khó khăn trong việc sắp xếp cuộc sống.

Làm ở tuyến trên

• Tiếp xúc với ca khó và chuyên sâu
• Môi trường học tập và nghiên cứu tốt hơn
• Có nhiều người giỏi để học hỏi
• Cơ hội đào tạo nhiều hơn
• Nhưng cạnh tranh cao và trách nhiệm đến chậm hơn
• Phạm vi công việc hẹp hơn

Ở tuyến trên, một bác sĩ trẻ có thể mất nhiều năm mới được ra quyết định độc lập, vì luôn có người có kinh nghiệm hơn ở đó.

Làm ở tuyến cơ sở

• Phổ bệnh rộng, gặp nhiều loại vấn đề
• Trách nhiệm đến sớm hơn
• Gắn bó với cộng đồng
• Nhưng ít người hướng dẫn
• Điều kiện trang thiết bị hạn chế hơn
• Cơ hội đào tạo ít hơn

Trách nhiệm đến sớm vừa là cơ hội rèn luyện vừa là rủi ro nếu không có hỗ trợ chuyên môn khi cần.

Khu vực công lập

• Cơ hội đào tạo và phát triển chuyên môn
• Tiếp xúc với nhiều ca bệnh đa dạng
• Môi trường có thứ bậc chuyên môn rõ
• Khối lượng công việc thường lớn
• Quy trình và thủ tục nhiều hơn

Với người mới ra trường, môi trường có nhiều người đi trước để học là yếu tố quan trọng hơn nhiều yếu tố khác.

Khu vực tư nhân

• Điều kiện làm việc và trang thiết bị khác nhau nhiều giữa các nơi
• Thường có áp lực về hiệu quả kinh doanh
• Phổ bệnh có thể hẹp hơn
• Cơ hội đào tạo tuỳ từng nơi
• Cần tìm hiểu cụ thể chứ không khái quát cả khu vực

Sự khác nhau giữa các cơ sở tư nhân lớn hơn nhiều so với sự khác nhau giữa hai khu vực nói chung, nên việc tìm hiểu từng nơi là cần thiết.

Những yếu tố nên cân nhắc

• Cơ hội học hỏi trong những năm đầu
• Có người hướng dẫn hay không
• Phổ bệnh và khối lượng ca
• Khả năng học tiếp trong tương lai
• Điều kiện sống và gần gia đình
• Môi trường làm việc và văn hoá đơn vị

Với những năm đầu, yếu tố thứ nhất và thứ hai quan trọng hơn nhiều so với các yếu tố khác, vì đây là giai đoạn xây nền.

Những gì ít được cân nhắc nhưng quan trọng

• Văn hoá của đơn vị, đặc biệt là cách đối xử với người mới
• Có được phép hỏi khi không biết không
• Sai sót được xử lý thế nào
• Đồng nghiệp có sẵn sàng hỗ trợ không
• Nhịp làm việc có bền vững không

Một nơi mà người mới sợ hỏi vì sợ bị chê là nơi nguy hiểm cho cả người học lẫn người bệnh, và đó là điều nên tìm hiểu trước khi nhận việc.

Cách tìm hiểu trước khi quyết

• Nói chuyện với người đang làm tại nơi đó
• Hỏi cả người mới vào lẫn người đã làm lâu
• Hỏi về một ngày làm việc cụ thể
• Hỏi vì sao người ta rời đi
• Quan sát cách nhân viên nói chuyện với nhau

Câu hỏi về việc vì sao người ta rời đi thường cho thông tin thật nhất về một nơi làm việc.

Về tính có thể thay đổi

• Quyết định lúc này không ràng buộc vĩnh viễn
• Nhiều người đổi nơi làm việc, đổi tuyến, đổi khu vực
• Một số người đổi cả chuyên khoa
• Nhưng càng đi xa thì việc đổi càng tốn kém
• Cân nhắc kỹ từ đầu vẫn tốt hơn

Biết rằng mình có thể thay đổi giúp giảm áp lực phải chọn hoàn hảo ngay lần đầu. Không có quyết định nào ở tuổi này là không thể sửa, chỉ có những quyết định khó sửa hơn những quyết định khác.

Câu hỏi thường gặp